Dinh dưỡng phòng bệnh tiểu đường, khi chăm sóc người bị tai biến (Phần 1)

bởi Nga
tiểu đường nên phòng ngừa như thế nào?

Khi gia đình có người bị tai biến, mình hiểu những áp lực mà người chăm sóc rất lớn. Vô hình chung, nó lại gây ra những căng thẳng kéo dài. Khi đó cơ thể có xu hướng thèm đồ ngọt, hay ăn uống quá độ. Áp lực việc chăm sóc chưa giải quyết, xuất hiện thêm tình trạng tăng cân có thể dẫn đến bệnh tiểu đường. Vì thế, với bài viết này mình sẽ chia sẻ lại cách dinh dưỡng phòng bệnh tiểu đường. Khi mình chăm sóc người bị tai biến của mình như thế nào nhé!

1. Tại sao khi chăm sóc người bị tai biến, người nhà dễ bị tăng cân?

a) Tình trạng stress kéo dài

Tai biến là một bệnh mãn tính. Bệnh này cần sự kiên nhẫn trong thời gian điều trị kéo dài. Vì thế, trong khoảng thời gian đó sẽ có rất nhiều chuyện đến với người thân trong nhà. Họ sẽ phải chịu rất nhiều áp lực từ chính sự thay đổi người bệnh. Những thị phi mà dư luận gán cho. Và cả áp lực với chính cuộc sống của riêng họ.

Với bản thân mình đã trải qua những tình trạng như thế. Nhiều khi những cái áp lực từ chính bản thân, mình cũng đã mệt mỏi để nỗ lực để vượt qua. Khi rơi vào cảnh mình phải quan tâm chăm sóc thêm cho người khác, thì nỗ lực ấy phải gấp bội lần.

Mới lúc đầu, khi chưa quen rất dễ đẫn đến tình trạng stress kéo dài. Nếu như không kiểm soát được nó sẽ sinh ra rất nhiều hệ lụy. Đặc biệt với người có thói quen ăn ngọt, ăn nhiều khi bị stress thì rất nguy hiểm.

tiểu đường từ thói quen buồn ăn ngọt
Tiểu đường rất dễ bị khi mình có thói quen buồn hay tìm kiếm đồ ngọt để giải tỏa.

b) Tại sao khi bị stress kéo dài dễ bị tăng cân, béo phì?

Đây là trải nghiệm cá nhân của mình. Với người bị stress nhiều có thể không ăn được, có thể ăn rất nhiều. Dưới khuôn khổ bài viết này, mình chỉ nói về khía cạnh ăn nhiều do bị stress có thể gây tăng cân, béo phì.

Khi mình bị stress, cơ thể sẽ tiết ra một loại hormone cortisol. Cortisol được gọi là hormone căng thẳng. Chúng ta thường thấy, khi mình có chuyện buồn, hay áp lực nhiều quá thì thường tìm kiếm những đồ ngọt ngọt để giải tỏa tâm trạng. Như hay tìm bánh ngọt để ăn, uống trà sữa nữa nè. Ngày bình thường thì ăn còn có chừng độ nhưng khi tới ngày không vui thì mật độ lại tăng. Nếu tình trạng này kéo dài thì khả năng tăng cân là xảy ra thôi. Kéo dài thêm nữa là phụ thuộc đường rất dễ bị tiểu đường nhanh chóng.

Các nhà nghiên cứu tại Đại học California, Davis phát hiện ra rằng đường ức chế sự tiết cortisol do căng thẳng gây ra ở những người tham gia là phụ nữ khỏe mạnh, giảm thiểu cảm giác lo lắng và căng thẳng. Tuy nhiên, đồ ngọt giúp giảm đau tạm thời có thể khiến mình phụ thuộc nhiều hơn vào đường, và làm tăng nguy cơ béo phì và các bệnh liên quan như tiểu đường, tim mạch.

c) Những thói quen đã được hình thành trước đó

Khi đến các tỉnh miền Tây, một đặc điểm chung khi thưởng thức các món ăn là đều có vị ngọt. Mình thì gia đình từ nhỏ, do có ba bị bệnh tiểu đường nên hầu như giờ việc ăn đồ ăn ngọt không dễ. Đa số món ăn vị hơi ngọt là ăn rất ngán. Nhưng mình lại bị một cái là nghiện trà sữa, cà phê sữa, và nhiều khi còn uống trà đường.

Những năm tháng mình học đại học xa nhà. Có những lúc buồn vu vơ, áp lực thì mình đã tìm đến trà sữa để thử. Thử xong thì cũng có một thời gian là không bỏ được. Và cuối cũng là cũng có một thời gian mũm mỉm. Giờ thì bỏ được rồi nhưng lâu lâu mình vẫn muốn uống khi có chuyện không vui.

2. Chọn gạo lứt thay thế cho gạo trắng

Gạo lứt là gì?

Gạo lứt là một loại ngũ cốc nguyên hạt. Nó chứa tất cả các thành phần của hạt bao gồm cám xơ, mầm dinh dưỡng và nội nhũ giàu carb. Nó dai và mất một thời gian để nấu do lớp cám bên ngoài cứng.

Một chén gạo lứt chứa :

  • Lượng calo: 216
  • Carbs: 44 gram
  • Chất xơ: 3,5 gam
  • Chất béo: 1,8 gam
  • Chất đạm: 5 gam
  • Thiamin (B1): 12% RDI
  • Niacin (B3): 15% RDI
  • Pyridoxine (B6): 14% RDI
  • Axit pantothenic (B5) : 6% RDI
  • Sắt: 5% RDI
  • Magiê: 21% RDI
  • Phốt pho: 16% RDI
  • Kẽm: 8% RDI
  • Đồng: 10% RDI
  • Mangan: 88% RDI
  • Selenium: 27% RDI

Lợi ích của gạo lứt với sức khỏe

Qua bảng thành phần trên ta thấy, gạo lứt chứa rất nhiều vitamin, chất xơ, khoáng chất,… có lợi cho sức khỏe. Những thành phần này đều là những chất cơ thể cần thiết để giúp ta phòng bệnh tiểu đường.

Gạo lứt chứa nhiều magiê và chất xơ:

  • Giúp kiểm soát được lượng đường trong máu. Nghiên cứu cho thấy rằng ăn ngũ cốc nguyên hạt thường xuyên như gạo lứt giúp giảm lượng đường trong máu. Và giảm nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại 2.
  • Ăn cơm gạo lứt khiến mình ăn no lâu hơn. Điều đó, mình bớt thèm ăn vặt giúp giữ được cân nặng và giảm mỡ bụng.
  • Gạo lứt chứa nhiều chất xơ, lignans và magiê, tất cả đều có tác dụng hữu ích đối với sức khỏe tim mạch và nguy cơ mắc bệnh tim. Chế độ ăn nhiều thực phẩm giàu lignans, chẳng hạn như ngũ cốc nguyên hạt, hạt lanh, hạt vừng và các loại hạt, có liên quan đến việc giảm cholesterol, giảm huyết áp và giảm độ cứng động mạch.

Trong gạo lứt chứa mangan đặc biệt cao. Đây là chất rất quan trọng trong cơ thể. Chẳng hạn như phát triển xương, chữa lành vết thương, chuyển hóa co cơ, chức năng thần kinh và điều chỉnh lượng đường trong máu.

Tập dần thói quen dùng gạo lứt trong bữa chính

Thói quen từ trước đến giờ, người Việt mình vẫn dùng cơm là chính trong các bữa ăn. Khẩu vị cơm kết hợp với cơm trắng ngay từ lúc nhỏ đã hình thành nên vị giác, ký ức của cơm với các món ăn. Để thay từ cơm trắng sang cơm gạo lứt thật sự không dễ.

Như việc ăn cơm cá kho tiêu ăn với cơm gạo lứt. Nó không có hợp khẩu vị quen thuộc ăn lại mất đi cơm giác thân quen tuổi thơ, thêm vào đó cảm giác ngon với món ăn cũng không còn. Cho nên mình không thể thay thế hoàn toàn. Vì thế, hãy tập dần các ngày trong tuần có sự thay thế dần gạo trắng bằng gạo lứt. Ví dụ lúc đầu chưa quen ăn gạo lứt 2 ngày/1 tuần. Tập nâng dần lên 3, 4, 5 ngày/ 1 tuần. Khi đã quen dần ta lại giảm dần số ngày ăn gạo trắng, tăng số ngày ăn gạo lứt.

Khi tập ăn cơm với gạo lứt nên kết hợp với các món ăn truyền thống để không bị ngán.

Cách ăn gạo lứt sai lầm dễ gây ngán khi mới tập ăn gạo lứt

Mình đi mua gạo lứt. Chú chủ cửa hàng gạo bảo: “Ăn gạo lứt với muối mè hả?” Hình như ai cũng có suy nghĩ như thế để gán cho việc ăn gạo lứt. Thật sự ăn vậy mình không nói là không tốt. Nhưng với người làm việc nhiều và đã có thói quen rất sâu sắc với gạo trắng như mình. Sự thay thế đột ngột như thế thật sự không tốt cho sức khỏe.

Với mình, ăn gạo lứt là thay thế cơm gạo trắng qua cơm gạo lứt. Thay thế dần các buổi trong tuần. Khi ăn gạo lứt, mình vẫn kết hợp các món ăn dinh dưỡng khác như: rau, củ, cá, thịt, trứng,… theo các món truyền thống.

3. Cảm nhận của mình sau gần một năm thay thế gạo trắng qua gạo lứt

Áp lực dư luận

Những ngày tháng đầu, khi gia đình mình chuyển qua ăn gạo lứt. Mình cũng chịu rất nhiều lời nói ra vào. Do thói quen mọi người ăn gạo trắng đã hình thành rất lâu rồi. Đặc biệt là mình còn ở dưới quê nên một phần nào đó hiểu biết về gạo lứt còn hạn chế.

Khi ăn là mình chịu rất nhiều dư luận. Mọi người ở đây bảo gạo đó có gì ngon đâu mà ăn? Rồi rất nhiều thứ khác nữa. Nên khi tập ăn, nếu sống ở quê nên tập sự kiên nhẫn, kiên định trước những lời xì xào từ những người xung quanh. Kể ra thì rất dễ nhưng mà miệng đời khắc nghiệt lắm. Nhiều khi họ chỉ trích mình chỉ vì mình ăn không giống họ thôi.

Sự thay đổi về sức khỏe

Bên cạnh những lời ra tiếng vào như thế, mình cảm nhận cơ thể mình đã thay đổi rất nhiều. Đăc biệt là vấn đề thèm đồ ngọt khi bị stress không còn là vấn đề. Mình kiểm soát được nó. Không còn thèm nó ăn dồn dập để giảm bớt áp lực.

Bạn thấy đó nhà có người bệnh là đã đủ chuyện để áp lực. Thêm chuyện ăn uống khác họ, họ cũng đem ra bàn. Ở quê thì rất tình làng nghĩa xóm. Nhưng cái tình thương mến thương đó cũng sinh rất nhiều chuyện ảnh hưởng đến quyền riêng tư của mỗi gia đình. Cho nên việc chịu được những lời đàm tiếu cũng là một khả năng phải rèn luyện. Khi ăn một thời gian đủ dài thì mình cảm thấy mình không còn bị stress bởi ảnh hưởng của những người xung quanh.

Có thể trong việc ăn gạo lứt, ngoài nạp được nhiều dinh dưỡng từ nó. Thì bản chất nó dai và hơi sạm hơn gạo trắng, mình phải “ăn chậm nhai kỹ”. Nên việc mình làm cho việc tiêu hóa, hấp thự thức ăn được dễ dàng hơn. Mình lại tập được tính kiên nhẫn, sống chậm lại. Từ đó, mình cũng tập được sự bình tĩnh của mình trước mọi việc.

Ngoài ra, còn sự biểu hiện trên hình thể mình không có bị mụn nổi nữa, da lại mịn hơn. Dù là mình bị stress kéo dài.

Bụng của mình không bị tích mỡ như trước đó ăn gạo trắng. Bên cạnh việc mình vẫn vận động nhiều để làm việc nhà.

Hệ tiêu hóa mình lại rất tốt. Mỗi ngày mình đều có nhu cầu đi đại tiện và đi rất dễ dàng không dùng sức quá nhiều. Đây điều mình rất mừng để dự phòng trĩ và chất dơ không bị ứ lại lâu ngày.

4. Kết lại: phòng bệnh tiểu đường, khi chăm sóc người bị tai biến.

Những vấn đề không vui xảy ra trong cuộc sống mình là việc xảy ra hằng ngày. Mình không thể nào muốn vạn sự như ý mình. Mình chỉ có thể làm ý như vạn sự thôi. Nên tập thói quen sống chung với nó. Trước hết từ việc ăn uống của mình.

Việc thay thế gạo trắng bằng gạo lứt nên là những thói quen nên tập đầu tiên. Với truyền thống của người Việt mình thì cơm vẫn là thành phần chính không thể thiểu mỗi ngày. Đây là cách giúp ta bổ sung dinh dưỡng tương đối đầy đủ. Khi mình không có ăn gì thêm ngoài bữa chính. Lại giúp ta phòng được bệnh tiểu đường so với việc ăn gạo trắng như thói quen trước đây.

Tiểu đường là một bệnh mãn tính có rất nhiều biến chứng nguy hiểm. Nếu mắc phải, chúng ta phải chấp nhận sống với nó suốt cuộc đời. Chưa kể với thời gian đủ dài, thì không biết có những biến chứng gì sẽ xảy ra. Như ba mình, sống với bệnh tiểu đường gần 25 năm thì đã bị tai biến. May mắn là cũng nhẹ so với mức nguy hiểm của đột quỵ, do ngày thường ba mình thực hiện lối sống lành mạnh nên mạch máu vẫn rất tốt.

Cho nên, ngay từ còn trẻ mình nên chủ động bảo vệ sức khỏe mình sớm nhất có thể ha. Vài chia sẻ từ những trải nghiệm cá nhân. Mong sẽ hữu ích cho bạn!

Tham khảo giá bán gạo lứt trên các sàn thương mại điện tử để tìm nơi phù hợp để mua nha!

Bài viết chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế cho việc điều trị hoặc chẩn đoán y khoa.

Xem thêm bài viết: 5 cách làm bạn với stress của người chăm bệnh

Có thể bạn cũng thích

Để lại một bình luận