5 cách làm bạn với stress của người chăm bệnh

bởi Nga
stress người chăm bệnh

Công việc chăm sóc người bệnh của người chăm bệnh rất vất vả. Đôi khi nó làm nguời chăm sóc bị stress nặng trở thành “bệnh nhân tiềm ẩn”. Sức khỏe của người chăm bệnh phải được đảm bảo cao hơn cả người bệnh. Nhưng vấn đề của người chăm bệnh phải xử lý lại đòi hỏi nhiều hơn người bệnh. Vậy làm thế nào  người chăm bệnh sống chung hòa nhập với sress để có thể sống lành mạnh và chăm sóc tốt cho người thân?

Cũng là người đang chăm sóc người thân đang mắc bệnh mãn tính – di chứng sau đột quỵ. Mình hiểu được gánh nặng của người chăm sóc. Nó đòi hỏi mình phải có kiến thức và kỹ năng xử lý các vấn đề stress xảy ra thường xuyên hằng ngày.

Với kinh nghiệm hơn nửa năm, mình chăm sóc người thân bị di chứng sau đột quỵ. Mình xin chia sẻ 5 giải pháp mình đã thực hiện và cảm thấy hiệu quả rất tốt. Nó đem lại cho mình rất nhiều cải thiện về sức khỏe thể chất và tinh thần.

1. Người chăm bệnh là ai?

  • Là người chăm sóc cơ bản cho một người có bệnh mạn tính. Bệnh mạn tính là một căn bệnh kéo dài trong một thời gian dài hoặc không thể khỏi được.
  •  Ví dụ: ung thư, di chứng sau đột quỵ, bệnh Alzheimer,…
  • Người chăm sóc giúp bệnh nhân trong những công việc như nấu cơm , cho ăn, uống thuốc, tắm rửa và mặc quần áo.

2. Stress của người chăm bệnh

Stress là phản ứng bình thường của cơ thể khi gặp các tình huống thay đổi hoặc thách thức (yếu tố gây căng thẳng) tạo ra các phản ứng về thể chất và tinh thần. Nó giúp mình thích nghi với sự thay đổi, có động lực và tránh được nguy hiểm. Tuy nhiên, yếu tố căng thăng luôn tiếp diễn không giảm bớt hay không có thời gian nghỉ ngơi lại là nguy cơ cực kỳ nguy hiểm với sức khỏe.

 Các vấn đề stress của người chăm bệnh

  • Dành quá nhiều thời gian cho người bệnh, hay quên luôn sức khỏe của bản thân (quên ăn, quên ngủ).
  • Người bệnh gặp nhiều vấn đề khó khăn trong sinh hoạt. Với người thân mình,  sau cơn đột quỵ thì khó khăn trong cử động tay, chân do bênh bị là bên phải. Các cử động, cầm nắm, đi lại đều nghịch hết, nên cần nhiều sự hỗ trợ của người chăm sóc.
  • Một vấn đề nữa, sau đột quỵ bị bên phải thì vấn đề phát âm không được rõ ràng. Nên nhiều khi không hiểu được ý người bệnh muốn nói.
  • Mất rất nhiều thời gian trong phân chia công việc đi làm, việc nhà.
  • Có những khó khăn nhất định về tài chính: giảm bớt nhiều nguồn thu nhập, việc chi tiền cho việc chăm sóc, điều trị nhiều hơn.
stress của người chăm bệnh
Stress của người chăm bệnh rất nhiều nên phải biết cách làm bạn với nó để sống an vui hơn.

3. Gỉai pháp sống chung với stress

3.1 Tin stress là một phản ứng có lợi cho cơ thể

Lý do

Vào khoảng năm 3 đại học, khi mình bắt đầu học các môn chuyên ngành với áp lực thi liên tục.  Các vấn đề xuất hiện: đau đầu, tim đập nhanh, chán ăn, đau dạ dày,  mất ngủ, mụn nổi.

Những lúc khẩn cấp, đau đầu quá hay đau dạ dày quá thì mình cũng dùng tới thuốc giảm đau. Nhưng câu chuyện đã thay đổi khi mình vô tình nghe TED Talks bài nói của  Kelly McGonigal “How To Make Stress Your Friend?” (Tạm dịch: Làm cách nào để biến căng thẳng thành bạn?). 

Trong bài nói, mình rất ấn tượng với nghiên cứu  “ước tính trong 8 năm theo dõi các trường hợp tử vong, 182.000 người Mỹ chết trẻ (tương đương khoảng hơn 20.000 người chết/năm) không phải vì stress mà vì tin rằng stress là có hại cho họ. Nếu ước tính đó là chính xác thì niềm tin rằng stress có hại sẽ đứng thứ 15 trong những nguyên nhân gây tử vong nhiều nhất tại Mỹ trong năm vừa qua, “khiến nhiều người chết hơn cả ung thư da, HIV/AIDS và các vụ giết người”.” 

Thêm nữa, Kelly McGonigal nói rằng: nguyên nhân gây ra stress là bởi hóc môn oxytoxin. Tuyến yên tiết ra chất này là một phần của phản ứng với căng thẳng. Đóng vai trò quan trọng trong phản ứng stress như adrenalin khiến tim đập nhanh. Kết bài nói, cô nói:“Tôi thấy điều này thật hết sức kinh ngạc rằng phản ứng với stress của bạn có một cơ chế nội sinh để phục hồi sau căng thẳng và cơ chế đó là sự kết nối giữa con người”.

Suy nghĩ và hành động

Khi mình hiểu được bản chất của stress, thay đổi suy nghĩ tích cực với nó. Kết nối với những người bạn thật sự tin tưởng. Nó đã cho mình sống nhẹ nhàng hơn khi đối diện với nghịch cảnh.

Trở lại câu chuyện chăm sóc người bệnh, vấn đề mình thấy stress nhiều nhất là chúng ta nhiều khi không biết đối mặt với nó như thế nào? Một loạt câu hỏi được tự động chạy ra:

  • Bệnh này chăm sóc làm sao?
  • Ăn uống như thế nào?
  • Tiền phải chi như thế nào đây? Mất đi nhiều nguồn thu nhập, chi cho việc điều trị chăm sóc nhiều hơn đi làm
  • Thời gian điều trị dài như thế, mình có trụ nổi không?

Các câu hỏi trên xuất hiện, có nghĩa là oxytoxin trong cơ thể chúng ta đã hoạt động rồi. Thái độ đầu tiên mình làm là chấp nhận suy nghĩ của mình, không chối bỏ hay oán trách.

Sau đó, bắt đầu kết nối, chia sẻ với vấn đề mình gặp cho đối tượng có thể giải quyết vấn đề. Kết nối với người điều trị để được tư vấn chuyên môn của bệnh trạng hiện tại. Nên có những cuộc trò chuyện trong gia đình để chia sẻ khó khăn với nhau

3.2 Thay gạo trắng bằng gạo lứt

Dù chúng ta, có nghĩ tích cực với stress như thế nào. Nhưng với cơ thể không khỏe mạnh, thì cũng vẫn không thể làm gì. Vì thế, mình rất chú trọng nguồn dinh dưỡng cơ thể mình nạp vào hằng ngày. Từ ngày, mình chăm ba mình, ba mình ăn gạo lứt để ổn định đường huyết. Cả nhà mình cũng đã thay đổi gạo trắng bằng gạo lứt trong bữa cơm chính hằng ngày.

Sau một thời gian mình ăn, mình thấy gạo lứt rất hợp với người chăm bệnh với các lý do:

  • Dinh dưỡng nhiều, khi ăn cơm mình cảm giác được no lâu, ít thèm bậy. Đỡ tốn thời gian, tiền bạc cho việc ăn vặt. Tốt cho việc giữ được cân nặng lý tưởng.
  • Các chất chống oxy trong gạo lứt như flavonoid và phenol, giúp ngăn ngừa cơ thể không bị stress oxy hóa. Nó hoạt động mạnh mẽ, giúp ngăn chặn các tổn thương tế bào gây ra do các gốc tự do và giảm các tình trạng viêm.
  • Chất xơ, ligan và magie có trong gạo lứt giúp bảo vệ trái tim khỏe mạch, giảm nguy cơ các bệnh tim mạch khi thường xuyên chịu áp lực.

Cơ thể người chăm bệnh khỏe, thì việc chăm bệnh cũng đỡ nhọc nhằn hơn. Với trải nghiệm cá nhân, việc ăn gạo lứt thường xuyên, cơ thể mình đã thay đổi tích cực hơn. Nó săn chắc hơn, khả năng chịu được stress và xử lý nó cũng được cải thiện.

Xem thêm bài viết: Dinh dưỡng phòng bệnh tiểu đường, khi chăm sóc người bị tai biến (Phần 1)

3.3  Có được sự sắp xếp cho công việc

Tùy theo thu nhập của mỗi gia đình, có điều kiện thì có thể sử dụng dịch vụ để hỗ trợ cho mình thời gian chăm sóc người thân. Hơi chút khó khăn thì người thân trong nhà phải trực chiến chăm bệnh. Nên sẽ có những quyết định khó khăn đưa ra: buộc phải nghỉ việc tìm hướng thu nhập mới cho mình.

Như mình một sinh viên mới ra trường, lại sống ở miền núi hẻo lánh, mình buộc phải từ bỏ công việc hiện tại của mình ở thành phố. Về quê, mình lại tìm học cái mới để có kiến thức bắt tay vào một công việc mới.

Có lẽ, do tuổi mình còn trẻ quyết định bỏ đi công việc hiện tại, làm cái mới. Thì nó khá đơn giản để làm. Với các anh, chị lớn đã có nghề nghiệp tạm gọi là ổn định để có thu nhập mà gặp phải trường hợp như thế.  Thì mình nghĩ đó là một vấn đề gây stress lớn. Khi thu nhập là nguồn tài chính để có thể nuôi mình, có thể nuôi luôn người thân đang bệnh.

Cho nên, với trải nghiệm cá nhân của mình thì mình chỉ chia sẻ:

  • Công việc rất quan trọng, nhưng người thân mình còn quan trọng hơn. Dù như thế nào, quan trọng nhất vẫn mình, mình muốn thì moị thứ khó khăn luôn sẽ có cách.
  • Ngưng tìm đến sự hoàn hảo, có thể chấp nhận chịu thiệt một chút. Bởi khi có người thân bị di chứng sau đột quỵ, thì với bổn phận là người chăm sóc, sẽ có những việc bản thân tự do muốn làm, muốn phát triển nhưng sẽ phải kiềm chế lại.

3.4 Luôn học để trao dồi kiến thức

Kinh nghiệm  khi mình chăm sóc người bệnh, cảm giác mình căng thẳng, áp lực xuất hiện là khi mình không biết xử lý việc đó như thế nào?

Ví dụ như việc ba mình bị tiểu đường. Nếu không biết cách ăn uống đúng tránh xa chất béo, chất đường gây ảnh hưởng rất lớn lượng đường trong máu. Khi đó cơ thể người bệnh sinh mệt, chán ăn, đau mỏi nhức là lúc đó mình cũng mệt.

Vì thế, với vai trò cũng là người chăm sóc. Mình xin chia sẻ vài điều mình học để áp dụng vào cuộc sống hằng ngày:

  • Tất cả kiến thức cơ bản liên quan đến dinh dưỡng, chăm sóc người bệnh, các thiết bị y tế cần dùng tại nhà,…
  • Học các kỹ năng về quản lý tài chính. Nhà mình có người bệnh, kinh tế sẽ chi nhiều hơn thu. Nên việc quản lý tiền cần có kiến thức để tiêu đúng, và đủ.
  • Học kiến thức liên quan đến công việc mình làm. Dù sao cũng cần bồi dưỡng, nâng cấp công việc biết thời gian rất hạn chế. Nhưng nên tranh thủ nếu không xã hội sẽ đào thải mình mất.

Có kiến thức về việc mình đang làm, mình sẽ bớt đi rất nhiều cảm giác lo lắng, bất an. Thay vào đó là cảm giác thích thú, tò mò, muốn hiểu thêm cái mới. Nó làm giảm đi rất nhiều stress của việc chăm người bệnh, khi vất vả làm cái này làm cái kia hỗ trợ cho người bệnh. Khi mình có cuộc sống đủ đầy thì việc chia sẻ yêu thương, bao dung cũng dễ dàng hơn.

3.5 Có một đức tin thiện lành

Dù có hiểu tích cực về stress tốt đến đâu, trang bị sức khỏe thể chất, kiến thức vững thế nào? Thì mình cũng từng rơi vào những khoảng thời gian bất lực. Không thể làm gì được, cứ nom nốp lo sợ. Đặc biệt là khoảng thời gian đầu khi mà người thân mình bình an, may mắn sống sót qua cơn đột quỵ. Nhưng hậu quả thì còn để lại.

Khả năng chấp nhận để thích nghi thời gian đó, thật sự là khó khăn cho cả người bệnh và người chăm bệnh. Nên với những gì đã trải qua, mình chỉ xin chia sẻ nho nhỏ quan điểm riêng của mình. Những lúc như thế, mình nên tìm về niềm tin tâm linh gần nhất của mình.

Mình tin mỗi tôn giáo điều hướng dẫn mình tới sự bình an, an lạc cho con người. Qua những giây phút “ngàn cân treo sợi tóc”, mình thấy được cái mình cần nhất đó “sự bình an” trong trái tim mình. Những ngày đó, mình tìm đến các bài pháp thoại, các buổi đọc kinh online của các sư cô, sư thầy để nghe. Không biết có làm gì được không, nhưng cái mình có được, mình mừng nhất, đó chính sự an lòng. Từ cái “an” đó mình lại biết chấp nhận nghịch cảnh, sống an vui hơn mỗi ngày.

Trên đây là 5 điều mình đã thực hiện, để có thể xử lý được những stress liên quan đến việc chăm sóc người bệnh của người chăm sóc. Những điều trên hoàn toàn là trải nghiệm cá nhân. Mong sẽ hữu ích với ai đó cũng trong hoàn cảnh như mình.

Xem thêm bài viết: Stress mùa dịch, mình đã vượt qua như thế nào?

Tài liệu tham khảo:

  1. Julllian Kubala MS. RD (2018) ,https://www.healthline.com/nutrition/is-brown-rice-good-for-you. Ngày truy cập 27/10/2021.
  2. Mentalhealth.org.uk, (2021), https://www.mentalhealth.org.uk/a-to-z/s/stress. Ngày truy cập 27/10/2021.
  3. familydoctor.org editorial staff, (2019). http://familydoctor.org/familydoctor/en/seniors/caregiving/caregiver-stress.html. Ngày truy cập 27/10/2021.

Có thể bạn cũng thích

Để lại một bình luận